DỰ BÁO VỀ NGÀNH GIẤY VIỆT NAM TRONG NĂM 2020 SAU COVID-19

Sở dĩ lấy mốc thời gian đến hết 2020 là do:
- Đại dịch Covid-19 vẫn chưa có dấu hiệu giảm lây lan và chấm dứt dù nhiều nước đã kiểm soát được.
- Việc mở cửa trở lại nền kinh tế của các nước khá thận trọng.
- Các nhà chính trị, kinh tế chưa đưa ra đánh giá và đề ra chính sách cụ thể, dù đã quyết định các gói hỗ trợ rất lớn.
Suy nghĩ này mang tính chủ quan, không có số liệu lịch sử chứng minh, do:
- Đây là cảm nhận của cá nhân tiếp thu các thông tin trên mạng chính thống.
- Các số liệu lịch sử (các số thống kê của những năm qua) thể hiện xu thế phát triển trong môi trường không có những biến cố, khủng hoảng. Đại dịch Covid-19 là cuộc khủng hoảng chưa từng có và hệ luỵ khôn lường nên không thể dùng các số liệu lịch sử này để phán đoán tương lai hậu Covid-19.

Cần dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc
Sự lây lan nhanh của dịch Covid-19 trên thế giới đã làm gián đoạn nghiêm trọng các chuỗi cung ứng toàn cầu, bộc lộ sự phụ thuộc của các quốc gia khác vào Trung Quốc đối với các mặt hàng quan trọng.

Chuỗi cung ứng trên toàn cầu sẽ phải sắp xếp lại để “không bỏ tất cả trứng trong một rổ”. Mỗi nước sẽ phải cân nhắc cách thức để đảm bảo chủ động và có đủ các phương tiện kỹ thuật đối phó với những cuộc khủng hoảng toàn cầu; có thể tự sản xuất hoặc nhận từ nguồn cung ứng tin cậy trong mọi tình huống, để tránh làm “con tin” của Trung Quốc trong các tình huống nguy cấp.

Trung Quốc trước nguy cơ bị cô lập sau Covid-19
Đại dịch Covid-19 đã cho toàn thế giới thêm nghi ngại Trung Quốc. Càng ngày càng có nhiều tiếng nói đòi điều tra về Covid-19 bùng phát ở Trung Quốc. Người ta nghi ngờ Trung Quốc giấu dịch để tranh thủ thời gian vơ vét các phương tiện y tế nhằm trục lợi. Khi dịch bệnh lan truyền nhanh chóng trên thế giới, Trung Quốc lợi dụng đại dịch Covid-19, xuất khẩu trang thiết bị y tế với giá tăng phi mã để làm giàu, trong đó có nhiểu sản phẩm lỗi.

Vì vậy, Bắc Kinh có thể đối mặt với nguy cơ bị cô lập trong trật tự kinh tế thế giới mới sau đại dịch Covid-19, theo cảnh báo của cựu Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Long Yongtu. Còn ông Li Yang, giám đốc Viện Quốc gia về Tài chính và Phát triển của Trung Quốc cho rằng "Chúng tôi có mọi lý do để nói rằng một liên minh toàn cầu đang được hình thành mà không có Trung Quốc và không sử dụng nhân dân tệ".

3/4 nền kinh tế lớn nhất thế giới muốn các nhà máy tháo chạy khỏi TQ, 2 đảng ở Mỹ hiếm hoi thống nhất ý kiến trong việc đưa các công ty Mỹ rút khỏi Trung Quốc

Trong thời gian qua, không chỉ Mỹ, chính phủ nhiều nước trên thế giới có những động thái khá rõ ràng trong kế hoạch kéo các doanh nghiệp ra khỏi thị trường Trung Quốc sau cú sốc chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch Covid-19.

Hồi đầu tháng 4, theo Nikkei, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đề xuất xây dựng một nền kinh tế ít phụ thuộc vào Trung Quốc hơn để Nhật Bản có thể tránh được tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng trong tương lai.

Chính phủ Nhật đã thông báo gói 2,2 tỉ USD để khuyến khích và tài trợ cho các nhà sản xuất nước này tái lập chuỗi cung ứng mới, di dời dây chuyền sản xuất khỏi Trung Quốc, trở về nước hoặc chuyển sang Đông Nam Á.

Chủ trương của Nhật Bản có lẽ cũng chỉ mới là khởi đầu của một làn sóng các nước tìm cách giảm sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc.
Nhiều thành viên Liên minh châu Âu (EU) cũng có kế hoạch cắt giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang rốt ráo hơn bao giờ hết: đẩy mạnh kế hoạch rút toàn bộ chuỗi cung ứng và sản xuất của nước này khỏi Trung Quốc.

Theo Reuters, đại dịch Covid-19 thúc đẩy Mỹ đẩy nhanh quá trình đưa chuỗi cung ứng rời khỏi Trung Quốc. Theo đó, chính quyền ông Trump đang thúc đẩy một sáng kiến nhằm đưa chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu rời khỏi Trung Quốc bằng các ưu đãi thuế và chính sách hỗ trợ dịch chuyển.

Bắt đầu chuyển dịch
Để dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc, Mỹ đang lên kế hoạch thành lập "Mạng lưới kinh tế thịnh vượng" để hoạt động trên các tiêu chuẩn giống nhau trong mọi thứ, từ kinh doanh đến kỹ thuật số, năng lượng, cơ sở hạ tầng, đến nghiên cứu, giáo dục… bằng cuộc đối thoại nhóm "Bộ tứ kim cương" (Nhóm QUAD), gồm Mỹ, Australia, Nhật Bản, Ấn Độ và mời thêm 3 quốc gia khác là Việt Nam, Hàn Quốc và New Zealand. Ngày 20/03, 7 nước đã nhóm họp (được gọi là QUAD Plus) với chủ đề công khai bàn về Covid-19, nhưng Reuters, các hãng tin Anh và CCTV (đài truyền hình trung ương Trung Quốc) cho rằng Covid-19 chỉ là cái cớ, còn nội dung chính là chuyển dịch chuỗi cung ứng và xa hơn nữa là đối chọi lại sự bành trướng của Trung Quốc qua giấc mộng Trung Hoa, một vành đai, một con đường.

Với một làn sóng tẩy chay Trung Quốc được đánh giá là cao nhất 30 năm qua sau thảm họa Covid-19, nhiều khả năng, dòng vốn FDI trong các năm tới sẽ thay đổi mạnh mẽ. Các chuỗi cung ứng trên thế giới cũng có thể sẽ thay đổi nhanh chóng theo. Nhưng đây là cơ hội rất tốt cho các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển như Ấn Độ, Việt Nam, Mexico…

Theo thông tin từ trang mạng Times Now, Tập đoàn Apple đang lên kế hoạch chuyển khoảng 20% năng lực sản xuất từ Trung Quốc sang Ấn Độ (VTV.vn, 12/05/2020). Ấn Độ kỳ vọng Apple sẽ chuyển các cơ sở sản xuất điện thoại thông minh có tổng giá trị tới 40 tỷ USD sang đất nước này qua Foxconn và Wiston. Mặc dù chắc chắn việc chuyển toàn bộ trung tâm hoạt động ra khỏi Trung Quốc sẽ không dễ dàng, nhưng những gã khổng lồ công nghệ Apple, Microsoft và Google đã tuyên bố sẽ tái cơ cấu. Đến cuối năm 2020, các nhà sản xuất công nghệ này có kế hoạch chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất của họ sang Việt Nam và Thái Lan. Các công ty đáng chú ý khác tham gia vào xu hướng dài hạn chuyển sang sản xuất tại Việt Nam là Samsung, Intel, Nike và Adidas.

Cơ hội của Việt Nam
Đại dịch Covid-19 cũng tạo ra cơ hội vô cùng lớn cho Việt Nam phát triển về kinh tế và nâng cao vị thế chính trị trên trường quốc tế nhất là khi được mởi tham gia QUAD Plus. Thực ra thì sự chuyển dịch cũng đã bắt đầu khi Apple có kế hoạch sản xuất tại GoerTek ViNa (Quế Võ, Bắc Ninh) từ 3-4 triệu chiếc AirPods "Made in Vietnam" trong quý II-2020 (30% sản lượng AirPods của Apple). Hãng tin Nikkei cũng nhấn mạnh Apple đang dần hình thành chuỗi cung ứng các nhà sản xuất chuyên về lĩnh vực âm thanh tại Việt Nam. (Pháp luật, ngày 09/05/2020).

Đánh giá về cơ hội này, trong báo cáo cập nhật tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam tháng 5/2020, Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, Việt Nam là một điểm đến đầy hứa hẹn cho làn sóng dịch chuyển nhà máy khỏi Trung Quốc sau khi Việt Nam đã làm được những điều khác biệt, thành công trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 và duy trì được những thành tích trên phương diện kinh tế đối ngoại, giữ tương đối vững kim ngạch xuất khẩu, FDI và FII khá cao.

Sức hút của Việt Nam
Thành công của Việt Nam trong cuộc chiến chống dịch COVID-19 đã giúp thế giới nhận ra một Việt Nam là đối tác đáng tin cậy và có trách nhiệm với tất cả các dân tộc trên thế giới; một Việt Nam có chế độ chính trị ổn định và bền vững; một Việt Nam có chính phủ được dân tin tưởng; một Việt Nam có xã hội có kỷ luật và đoàn kết. Ngoài các yếu tố địa chính trị, dân số… đó là những yếu tố cơ bản thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và cũng là lý do Việt Nam được mởi vào “Mạng lưới kinh tế thịnh vượng” cùng Mỹ, Nhật Bản, Úc, Ấn Độ, Hàn Quốc và New Zealand. Cùng phát triển trong “Mạng lưới kinh tế thịnh vượng” chắc chắn kinh tế Việt Nam sẽ phát triển nhanh.

Mục tiêu GDP năm 2020 là 5%
Thủ tướng Chính phủ đã đề ra mục tiêu đạt GDP là 5%, trong khi:
Trong báo cáo Nghiên cứu toàn cầu - Triển vọng Kinh tế quý 2 mới công bố, Ngân hàng Standard Chartered dự báo nền kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng chậm lại trong năm 2020, chỉ đạt 3,3%.
Báo cáo Viễn cảnh kinh tế thế giới của Qũy Tiền tệ quốc tế (IMF) cũng giảm dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm nay xuống còn 2,7% từ mức 7% đưa ra vào tháng 1-2020, nhưng dự kiến sẽ phục hồi lên 7% vào năm 2021.
Trước đó, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2020 sẽ đạt mức 4,8% do tác động của dịch COVID-19 và sự suy giảm thương mại toàn cầu.
Tổng cục Thống kê của Việt Nam cho rằng GDP cả năm 2020 tăng trưởng 5% đã là một thành công.

Tăng trưởng về sản xuất giấy ở Việt Nam năm 2020 dự báo khoảng 6,7%
Như vậy mức tăng trưởng giảm 25% so với năm 2019. Về sản lượng năm 2020 dự báo đạt 4.285.000 tấn (năm 2019: 4.015.830 tấn).

Khó khăn của các doanh nghiệp ngành giấy
- Giá nguyên liệu (giấy thu hồi – RCP nhập khẩu và nội địa) tăng, giá bán giảm, lợi nhuận bằng 0 hoặc thấp, khó tiêu thụ sản phẩm do nhu cầu giảm.

Giải pháp cho các doanh nghiệp
- Tăng cường sử dụng RCP nội địa (giá thấp hơn RCP nhập khẩu) với các biện pháp quản lý và kỹ thuật để duy trì chất lượng sản phẩm.
- Chấp nhận hoà vốn để duy trì sản xuất.
- Giảm sản lượng (nếu cần thiết); chấp nhận lỗ (nếu có thể).

Triển vọng
- Giá giấy thu hồi (RCP) nhập khẩu và nội địa sẽ giảm dần từ cuối quý III/2020.
- Nhu cầu giấy, chủ yếu là testliner và medium sẽ tăng dần và tăng mạnh trong quý IV/2020.
- Có khả năng xuất khẩu giấy làm bao bì sang Trung Quốc vào những tháng cuối 2020.
- Giá bán giấy làm bao bì cũng sẽ được cải thiện dần.

Tác giả: Ngọc Bảo